मेरा हिसाब
मुदत ठेव (FD) म्हणजे काय?
मुदत ठेवीत तुम्ही एकरकमी पैसे बँक, स्मॉल फायनान्स बँक किंवा पोस्ट ऑफिसमध्ये ठराविक कालावधीसाठी ठराविक व्याजदराने ठेवता. FD उघडतानाच दर निश्चित होतो, त्यामुळे मॅच्युरिटी रक्कम आधीच कळते. हे कॅल्क्युलेटर क्युम्युलेटिव्ह FD गृहीत धरते, ज्यात व्याज ठेवीत जोडले जाते आणि मॅच्युरिटीला एकत्र मिळते.
FD वरील व्याज कसे काढतात?
बँका चक्रवाढ व्याज (compound interest) लावतात:
A = P × (1 + r ÷ n)n × t
- A = मॅच्युरिटी रक्कम
- P = ठेवलेली रक्कम
- r = वार्षिक व्याजदर ÷ 100
- n = वर्षातून किती वेळा व्याज जोडले जाते (तिमाहीसाठी 4)
- t = मुदत (वर्षांत)
भारतातील बहुतेक बँका दर तिमाहीला व्याज जोडतात. खूप कमी मुदतीच्या FD वर (साधारणपणे 6 महिन्यांपेक्षा कमी) अनेक बँका सरळव्याज देतात, त्यामुळे त्यांची रक्कम या अंदाजापेक्षा थोडी कमी असू शकते.
उदाहरणे: ₹1 लाख आणि ₹5 लाखांची FD
वार्षिक 7% दर, तिमाही चक्रवाढ:
| ठेव | मुदत | मॅच्युरिटी रक्कम | मिळणारे व्याज |
|---|---|---|---|
| ₹1 लाख | 1 वर्ष | ₹1,07,186 | ₹7,186 |
| ₹1 लाख | 3 वर्षे | ₹1,23,144 | ₹23,144 |
| ₹1 लाख | 5 वर्षे | ₹1,41,478 | ₹41,478 |
| ₹5 लाख | 5 वर्षे | ₹7,07,389 | ₹2,07,389 |
व्याज जोडण्याच्या पद्धतीने फरक पडतो का?
₹1 लाख, 7% दर, 5 वर्षांसाठी:
| व्याज जोडण्याची पद्धत | मॅच्युरिटी रक्कम |
|---|---|
| मासिक | ₹1,41,763 |
| तिमाही | ₹1,41,478 |
| सहामाही | ₹1,41,060 |
| वार्षिक | ₹1,40,255 |
व्याज जितक्या वेळा जोडले जाते तितके थोडे जास्त मिळते, पण व्याजदर आणि मुदतीचा परिणाम त्यापेक्षा खूप मोठा असतो. निकालातील "प्रभावी वार्षिक परतावा" चक्रवाढीनंतरचा खरा वार्षिक परतावा दाखवतो.
FD व्याजावरील कर
FD चे व्याज तुमच्या उत्पन्नात जोडले जाते आणि तुमच्या आयकर स्लॅबनुसार कर लागतो. एका आर्थिक वर्षात एका बँकेकडून मिळणारे व्याज ठराविक मर्यादेपेक्षा (सध्याच्या नियमांनुसार ₹50,000, ज्येष्ठ नागरिकांसाठी ₹1 लाख) जास्त झाल्यास बँक TDS कापते. तुमचे एकूण उत्पन्न करपात्र मर्यादेपेक्षा कमी असल्यास TDS टाळण्यासाठी बँकेत फॉर्म 121 देऊ शकता (एप्रिल 2026 पासून त्याने फॉर्म 15G आणि 15H ची जागा घेतली आहे).
टिप्स
- दरांची तुलना करा. ज्येष्ठ नागरिकांना साधारणपणे 0.25–0.50% जास्त व्याज मिळते, आणि स्मॉल फायनान्स बँका अनेकदा मोठ्या बँकांपेक्षा जास्त दर देतात.
- मोठी रक्कम विभागा. वेगवेगळ्या मॅच्युरिटी तारखांच्या अनेक लहान FD ("FD लॅडर") मुळे गरज पडल्यास पूर्ण FD न मोडता पैसे मिळतात.
- सुरक्षा मर्यादा लक्षात ठेवा. प्रत्येक बँकेतील ठेवी DICGC कडून प्रति ठेवीदार ₹5 लाखांपर्यंत (व्याजासह) विमा संरक्षित आहेत.
- FD मुदतीपूर्वी मोडू नका. मुदतपूर्व काढणीवर साधारणपणे व्याजदरात 0.5–1% कपात होते.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
क्युम्युलेटिव्ह आणि नॉन-क्युम्युलेटिव्ह FD मध्ये काय फरक आहे?
क्युम्युलेटिव्ह FD मध्ये व्याज ठेवीत जोडले जाते आणि सर्व रक्कम मॅच्युरिटीला मिळते, त्यामुळे व्याजावरही व्याज मिळते. नॉन-क्युम्युलेटिव्ह FD मध्ये व्याज दर महिन्याला किंवा तिमाहीला तुम्हाला दिले जाते, त्यामुळे मॅच्युरिटीला फक्त मूळ ठेव परत मिळते. हे कॅल्क्युलेटर क्युम्युलेटिव्ह रक्कम दाखवते.
FD व्याजावर कर लागतो का?
हो. FD व्याजावर दरवर्षी तुमच्या स्लॅबनुसार कर लागतो, जरी क्युम्युलेटिव्ह FD मध्ये व्याज मॅच्युरिटीलाच मिळत असले तरी. बँक TDS सुद्धा कापू शकते.
FD मध्ये माझे पैसे किती सुरक्षित आहेत?
RBI नियंत्रित बँकांमधील ठेवी DICGC कडून प्रति ठेवीदार प्रति बँक ₹5 लाखांपर्यंत विमा संरक्षित आहेत, ज्यात मुद्दल आणि व्याज दोन्ही येतात.
FD मुदतीपूर्वी बंद करता येते का?
बहुतेक FD मुदतीपूर्वी बंद करता येतात, पण बँक कमी व्याजदर देते आणि 0.5–1% दंड लागतो. टॅक्स-सेव्हर FD ला 5 वर्षांचा लॉक-इन असतो आणि ती मुदतीपूर्वी बंद करता येत नाही.
मी टाकलेली माहिती कुठेही साठवली जाते का?
नाही. सर्व हिशोब तुमच्या ब्राउझरमध्येच होतो. तुमची कोणतीही माहिती आमच्या सर्व्हरवर पाठवली जात नाही किंवा साठवली जात नाही.